Plan in de ban?

Het is weer plannentijd in het onderwijs. Meerjarenplannen, koers-, strategie- en beleidsplannen. En natuurlijk het schoolplan. De mooiste woorden en prachtigste volzinnen worden op papier gezet. Allemaal aandacht voor talent, een doorlopende leerlijn, kansengelijkheid, toekomstgericht onderwijs en met een beetje geluk komen ook de 21e eeuwse vaardigheden voorbij. En als het plan is goedgekeurd door de hele organisatie en besproken is in alle gremia, beginnen de vragen. ‘Hoe krijgen we leraren mee?’ ‘Waarom werkt het nou niet?’ ‘Waarom doen ze iets anders dan we bedacht hebben?’

De afgelopen maanden verzorgden de PO-Raad en Kennisnet de leer- en werkdagen Samen Slimmer Leren over de inzet van ICT in de schoolorganisatie en de rol van veranderkunde hierbij. Toen we in 2016 een belronde deden langs alle schoolbesturen, constateerden we het al: het grootste ervaren struikelblok is niet de technologie, maar de manier waarop je van visie naar uitvoering komt. We vergeten in plannen namelijk regelmatig te bedenken wat de strategie is om de implementatie te realiseren.

En zoals Marco de Witte altijd zegt: ‘Mensen doen niet wat ze zeggen. Ze doen wat ze voelen op dat moment.’ En ja, die herken ik wel. Als ik op zondagochtend lekker in mijn bed lig, de regen tegen het raam hoor tikken, lafjes naar mijn klaargelegde hardloop-outfit kijk en me nog eens omdraai.

Maar hoe dan wel? Hoe wordt een plan een levend verhaal met maar 1 KPI: glimmende ogen? Want glimmende ogen leiden tot energie en actie. Als expert in plannen schrijven en uitvoeren (door schade en schande wijzer geworden), geef ik je wat tips.

1.      Focus niet op het plan

Wat er uiteindelijk op papier komt, is helemaal niet zo relevant. Een plan moet een weergave zijn van wat er leeft bij mensen die het gaan uitvoeren. Het is een verslaglegging van de dialoog en ideeën van leraren, van teams. Tegenwoordig presenteer ik mijn plannen meestal in een Powerpoint.

2.      Het draait maar om één ding

Een plan in het onderwijs dient maar één doel. Antwoord op de vraag: hoe wordt de leerling hier beter van? Welke problemen van leerlingen lost het op of welke wensen van leerlingen kun je er mee realiseren? Dus richt je altijd op het primaire proces.

3.      Samen voelen

Als het ‘waarom’ niet gedeeld wordt door iedereen, is het geen goed plan. In essentie moet de wens overeenkomen. En als dat niet zo is, zoek je ent zolang tot je een gemeenschappelijke ambitie hebt geformuleerd. Daar kan iedereen zich dan in vinden.

4.      Samen bedenken, samen doen

Het samen maken van plannen is onderdeel van het veranderproces. Ik kan leuke termen erin gooien als co-creatie of eigenaarschap. Of je scrumt jezelf drie keer in de rondte. Maar bottomline is: als ik niet betrokken ben, voel ik niet waarom ik het zo zou uitvoeren.

5.      De vorm is dan ook van ondergeschikt belang

Er zijn honderden, duizenden, miljoenen manieren om handen en voeten te geven aan de ambitie. Toch kiezen we er vaak één en daar discussiëren we dan onuitputtelijk over. De lerarenkamer wordt de ruimte waarin we meningen over en weer gooien. Alle kinderen programmeren? Aan de slag met VR? werken met Chromebooks? We vinden het heerlijk om te focussen op de vorm. Maar dan vergeet je welk doel je er ook alweer mee had.

6.      De logische lijn

Waarom kies je voor deze software? Leuke kleurtjes? Gezien op een beurs? Een collega is enthousiast? FOUT. Er is maar één reden om leermiddelen te kiezen: het is de beste manier om je onderwijsvisie te vertalen naar leerprocessen van kinderen. Als dat niet je belangrijkste uitgangspunt is bij de keuze voor leermiddelen, gaat er iets mis.

7.      Ik kan dat niet, wil dat niet, vind dat stom

Even serieus: hoeveel apps heb je al geraadpleegd voor je op school bent? En als je je klaslokaal binnenloopt heb je ineens twee digitale linkerhandjes? Ik begrijp het niet. Technologie is onmisbaar in het leven van de leerlingen, maar ook in je eigen leven. Net zo vanzelfsprekend zou je de digitale opties mee moeten nemen in je onderwijs. En hoe kun je als schoolleider je team faciliteren, stimuleren, enthousiasmeren om deze stap te zetten?

8.      Design denken

Je kunt het een hype noemen, maar ik vind design thinking vooral een heel praktische en vooral leuke manier om samen nieuwe ideeën te ontwikkelen en vorm te geven. Nee, dat zeg ik verkeerd. Ik bedoel: om te ontdekken welke vraagstukken er leven waar je op kunt anticiperen in het plan. Waar loopt de leerling tegenaan en welke oplossingen en scenario’s zijn er te bedenken om dit op te lossen? Check ook de vijf stappen in design thinking voor het onderwijs.

 Ook van je school/bestuur een lerende organisatie maken? Dat begint bij de manier waarop je plannen maakt en uitvoert. Nodig me uit voor een vrijblijvend adviesgesprek en om de mogelijkheden van procesbegeleiding op een rijtje te zetten. Ik ben beschikbaar in het eerste kwartaal van 2019, bel, mail (contact@suzanneunck.nl) of stuur een appje naar 0643124106.

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.