Het klinkt eigenlijk heel vanzelfsprekend: improviseren als een manier van leven. Maar de meeste mensen (inclusief ikzelf vaak genoeg) leven niet zo. Ze zijn afhankelijk van de systemen, routines en structuren waarin ze leven en hebben erkenning en waardering nodig om te leven. Hun bestaan is erop gericht zoveel mogelijk risico’s te mijden, vaak ten koste van levensgeluk. Ze zijn niet wezenlijk vrij. Ze spelen een rol.

Ik zal het toelichten aan de hand van de principes van Keith Johnstone, de grondlegger van theatersport. Hij zag in 1956 als leraar hoe kinderen hun spontaniteit verloren en steeds meer de strijd aangingen. Door te moeten presteren, treden er mechanismen in werking die het presteren als doel op zich gaan zien. Het leren, ervaren, groeien verdwijnt. Dit gebeurt nog steeds; denk maar aan de rol die toetsing en beoordeling is gaan spelen in het onderwijs. Leren onze leerlingen voor de toets of voor het leven? En wij zelf?

Hij ging toneel schrijven en ontwikkelde zich in improvisatietheater, waarbij hij de volgende principes toepaste:

1. Durf te stralen en de ander te laten schitteren
Laat je ego thuis, maar durf er te staan en jezelf zichtbaar te maken. Maar geef de ander ook een podium en draag actief bij aan zijn zichtbaarheid. Durf de aangever te zijn; je hoeft niet altijd zelf te scoren.

2. Doe het samen
Alleen door samen te improviseren ontstaat er magie. Denk als een team, ga voor het gezamenlijke resultaat.

3. Zeg ‘ja’ en accepteer wat er is
“There are people who prefer to say ‘yes’ and there are people who prefer to say ‘no’. Those who say ‘yes’ are rewarded by the adventures they have. Those who say ‘no’ are rewarded by the safety they attain.” Keith Johnstone

In theatersport mag je nooit blokkeren; wat de ander zegt of doet is je vertrekpunt, daar speel je mee verder.

4. Maak fouten en neem risico’s
“We made a mistake. That’s good. We just learned something. ‘ Keith Johnstone

Fouten maken is leren. Spontaniteit is spannend; je weet niet wat het gevolg is. Durf dingen anders te doen.

5. Maak plezier
Lol staat voorop; geniet van alle momenten. Durf alles los te laten, inclusief jezelf.

 

Zonder back-up
En wat nou als dit echte levensprincipes zouden zijn? Hoe zou jouw leven eruitzien als je echt volledig durft te improviseren? Welke angsten en spoken komen direct naar boven en wat houdt je tegen? Welke ‘ja maars‘ heb je?

Durf jij te leven zonder back-up? Realiseer je je dat je gecreëerde vangnet eigenlijk niet bestaat? En nog groter: wat als we alle collectieve ideeën over controle, sturing, macht, geaccepteerde vormen van relaties, werk, geld zouden loslaten? Hoe zouden we dan gaan leven?

Ik was vorige week bij de albumpresentatie van The Kyteman Orchestra – The Jam Sessions. Drie cd’s opgenomen tijdens optredens met volledig geïmproviseerde muziekstukken; op dat moment voor het eerst gespeeld en uitgevoerd en integraal, zonder bewerking, op een cd gezet. Precies wat er op dat moment gebeurde.

Als ik luister naar de muziek, voel ik de zoektocht; samen in het orkest ontdekken, ervaren, samenspelen, de weg kwijt zijn, de flow vinden, opbouwen, krachtig maken, loslaten en de muziek haar vorm laten vinden. Het ontroert me; de kwetsbaarheid, de moed, de kracht en uiteindelijk het prachtige resultaat. Zonder oordeel van ‘mooi’ of ‘lelijk’. Gewoon wat het op dat moment is; zoals het leven ook is (als wij stoppen het proberen onder controle te krijgen).

Oefenen
Een paar tips om meer vrijheid te ervaren, zelfvertrouwen op te bouwen, te spelen en beter samen te werken:

1. Kies een dag en zeg op die dag JA tegen alles wat je tegenkomt en elke vraag die je wordt gesteld.

2. Welke ongeschreven leefregels heb jij jezelf opgelegd over werk, geld, relaties, opvoeden, leven? Kies 3 categorieën en schrijf de regels op. Bepaal vervolgens of ze je echt helpen en of je ze vrijwillig hebt gekozen. Nee? Vervang ze dan door zelfgekozen en helpende regels.

3. Onderzoek je oordelen. Welke meningen heb jij allemaal? En wat vind je van jezelf? Welke oordelen heb je over anderen? Plan een oordeelvrije dag: de appelboom is per slot van rekening ook niet jaloers op de aardbeiplant.

4. Laat je inspireren. Wat is een belangrijk thema voor jou? Waar wil je meer over leren? Zoek er een bijbehorende TEDtalk bij, bekijk die en pas de belangrijkste principes ervan toe. Bijvoorbeeld: die van Brené Brown over de kracht van kwetsbaarheid of die van Stuart Brown over het belang van spelen.

5. Doe iets raars of onverwachts. Ga naar het strand terwijl je eigenlijk moet werken, neem je kids mee op avontuur, eet op een dag alles in de ‘verkeerde’ volgorde, ga schommelen, neem contact op met iemand die je lang niet zag of sprak, doe dat leuke jurkje gewoon eens wel aan (je bent echt niet te dik), geef een hele dag complimenten aan je collega’s of verzin vooral zelf iets leuks.

Share
Categorieën: Geen categorie

2 Comments

Monique Lutz · 21 juli 2015 op 13:55

Wat een mooi artikel. Jaren geleden had ik gedacht “dit is niet voor mij”. Ik durfde door jouw coaching mijn grootste zekerheden op te geven en leef met steeds minder spoken. Ik durf veel meer en geniet veel meer. En daar ben ik je nog altijd dankbaar voor! <3

    Suzanne · 28 juli 2015 op 10:43

    Mooi Monique! Maar eerlijk is eerlijk: jij ging en gaat er ook helemaal voor :).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde artikelen

Geen categorie

Veranderstrategieën zijn niet nodig.

Meters boekenplank zijn er geschreven over veranderkunde. Modellen, theorieën, bedenksels. Oude, nieuwe en oude wijn in nieuwe zakken. Hotshots vliegen de wereld over om hun variant te presenteren en duizenden gewillige toehoorders knikken en klappen. Lees verder…

Geen categorie

Dooddoeners en veranderstoppers

Ik praat met een schoolbestuurder over onderwijs en ICT en in dat gesprek zegt hij: “ICT moet geen doel op zich zijn, het is maar een middel.” Ik kijk hem even aan. Het lijkt me Lees verder…

Geen categorie

Controle of vertrouwen?

 Afgelopen weekend was ik op Lowlands, al 17 jaar het jaarlijkse festival waar ik altijd te vinden ben. Voor de muziek, vrienden, alle andere dingen die er te doen zijn, maar vooral de sfeer. Want Lees verder…